Streszczenie:
Odleżyna jest miejscowym urazem skóry lub leżącej pod nią tkanki, zazwyczaj umiejscowionym nad wyniosłością kostną i powstającym w wyniku długotrwałego ucisku. Czynniki predysponujące do powstawania odleżyn klasyfikuje się jako wewnętrzne (np. ograniczone poruszanie się, zły stan odżywienia, choroby współistniejące, starzejąca się skóra) lub zewnętrzne (np. ucisk, tarcie, siły ścinające, wilgoć). Prewencja obejmuje zidentyfikowanie osób zagrożonych wystąpieniem odleżyn oraz wdrożenie właściwych środków zapobiegawczych, takich jak przestrzeganie harmonogramu zmian pozycji ciała pacjentów, utrzymywanie wezgłowia łóżka tak nisko, jak jest to bezpieczne, aby zapobiegać powstawaniu sił ścinających, wykorzystywanie powierzchni odciążających oraz ocenę stanu odżywienia i zapewnienie suplementacji (jeśli jest wymagana). Kiedy pojawia się owrzodzenie, niezbędna jest dokumentacja każdej odleżyny (tj. jej wielkości, umiejscowienia, obecności strupa martwiczego i ziarniny, wysięku, brzydkiego zapachu, przetok, podminowania oraz zakażenia) oraz właściwe określenie stopnia owrzodzenia (od I do IV). Leczenie obejmuje postępowanie z miejscowymi i odległymi zakażeniami, usunięcie tkanki martwiczej, utrzymywanie wilgotnego środowiska potrzebnego do zagojenia się rany oraz ewentualnie zabieg chirurgiczny. Kiedy obecna jest tkanka martwicza, wskazane jest oczyszczenie rany. Jeśli występuje zaawansowane zapalenie tkanki łącznej (cellulitis) lub sepsa, należy wykonać pilne chirurgiczne oczyszczenie rany („na ostro”). Do metod niechirurgicznych należy oczyszczenie rany mechaniczne, enzymatyczne i autolityczne. Podstawą leczenia czystych owrzodzeń i zabiegów po opracowaniu rany jest przepłukanie rany – najlepiej roztworem soli fizjologicznej – oraz zastosowanie właściwych opatrunków. Przepłukiwanie rany może też być metodą postępowania z zanieczyszczeniami bakteryjnymi. Jeśli nie obserwuje się gojenia rany po 14 dniach, należy rozważyć zastosowanie miejscowych antybiotyków. Antybiotyki systemowe są stosowane u pacjentów z zaawansowanym zapaleniem tkanki łącznej, zapaleniem kości i szpiku lub infekcją ogólnoustrojową.